Her bir halkyň öz milli nyşanlary bolýar. Hindi halky üçin şeýle nyşanlaryň biri hem hindi aýal-gyzlarynyň lybasy saridir. Bu lybas hindi halkynyň milli buýsanjyň, medeni mirasyň we baýlygyň bir bölegi hasaplanylýar.

Ilki başda hindi sarisi siwilizasiýa döwründe ýüze çykyp, ony ilki Nil derýasynyň ruhanylara geýmek üçin niýetlenipdi. Terjimede «sari» ýa-da «sati» sözi uzyn matany aňladýar. Sari matasy 4-5 metrden tä 12 metre çenli hem uzynlygynda bolup bilýär. Ruhanylar kitabynda diňe bir aýallaryň däl, eýsem erkekleriň hem sari geýýändigi barada aýdylýar. Soň-soňlar tansçylar tans edende matany aýaklarynyň arasyna tutup ulanypdyrlar. Käbir alymlaryň pikirine görä sariniň ilkinji adamlaryň eşikdigine ynanypdyrlar.

Rowaýatlara görä, bir ýaş dokmaçy ýigit bir gyza aşyk bolupdyr we stanogyň başynda işläp oturan wagty söýgüli gyzy hakda arzuw edipdir. Şeýlelik bilen, ol pikire batyp uzyn bir matany dokapdyr we söýgülisine beripdir. Gyz özüni sari bilen örtdi we şeýdip sari emele geldi.

Sari zenan eşigi modaçylaryň arasynda uly meşhurlyga eýedir. Özüniň owadanlygy bilen ünsi özüne çekýän we haýrana galdyrýan hindi sari geýnen aýal-gyzlary köpçülikde duş gelmek bolar.   

Sari matalar özüniň owadan dürli reňkliligi bilen tapawutlanyp, ol reňkler hem aýalyň emlägini, maşgala ýagdaýyny we sosial ýagdaýyny kesgitlemek mümkindir. Hindistanda her bir reňk haýsydyr bir aýratynlygy aňladýar. Ýagny, gyzyl - gülläp ösmegiň reňkidir, bu reňki köplenç toý dabaralarda geýilýär. Sary hasyllylygyň nyşanydyr. Bu reňk eneler çaga dünýä inenden soň geýýärler. Mämişi gowy getirýän reňkdir. Dul aýallar bolsa ak sarileri geýýär. Mawy sarileri aşaky gatlakdaky aýallar geýýändirler, şeýle hem sarilerde ulanylan nagyşlar aýallar hakda hemme zady aýdyp biler.

Sari geýmek ukyby ajaýyp sungatdyr. Gyzlar muny çagalykdan öwrenýärler. Geýinmegiň on bäş töweregi usuly bar. Sari geýeniňde, gyz saç gysgyçlaryny we gysgyçlaryny ulanmaly däldir. Ilki bilen «çoli» diýilýän gysga berk aşaky bluzka geýýärler. Soňra kanwadan dokalan ýubka, soňra bolsa üstünde sari bilen örtülýändir.   

Bahar GUWANJOWA,

S.A.Nyýazow adyndaky 
Türkmen oba hojalyk uniwersitetiniň 
Türkmenabat agrosenagat orta hünär 
okuw mekdebiniň talyby.