Häzirki döwürde Merkezi Aziýa diňe bir geografik giňişlik däl, eýsem täze ylmy hyzmatdaşlygyň kemala gelýän meýdançasyna öwrülýär. Sebitiň umumy meýdany dört million inedördül kilometrden gowrak bolup, ilaty bolsa segsen milliondan geçýär. Şeýle giň territoriýa we demografik mümkinçilikler sebit ýurtlarynyň öňünde uly ykdysady we ekologik meseleleri goýýar. Bu meseleleriň çözgüdi bolsa aýratynlykda däl-de, hyzmatdaşlykda görünýär.

Sebit ýurtlarynyň köp bölegi gurak we ýarym gurak klimat zolagyna degişli bolup, köp ýerlerde ýyllyk ýagyn möçberi ýüz – üç ýüz millimetr aralygynda bolýar. Käbir çöl sebitlerinde bolsa bu görkeziji ýüz elli millimetrden hem pesdir. Şeýle şertlerde suw serişdeleriniň ylmy taýdan dolandyrylmagy diňe bir ykdysady ösüşiň däl, eýsem durmuş durnuklylygynyň hem esasy şertine öwrülýär. Trans - serhet derýalar we suw howdanlary boýunça maglumat alyş-çalyşynyň güýçlendirilmegi guraklyk çaklamalarynyň takyklygyny ýokarlandyryp, oba hojalygynda netijeliligi artdyrmaga mümkinçilik berýär.

Energetika hem hyzmatdaşlygyň möhüm ugrudyr. Merkezi Aziýanyň käbir ýurtlarynda ýylda üç ýüz güne çenli açyk howaly günleriň bolmagy gün energetikasynyň ösdürilmegi üçin amatly şert döredýär. Şeýle mümkinçilikler diňe bir energiýa öndürmek däl, eýsem täze materiallaryň, ýylylyga çydamly gurluşlaryň we energiýa saklaýjy ulgamlaryň bilelikdäki ylmy synaglaryny geçirmäge ýol açýar. Sebit derejesinde döredilýän ylmy hyzmatdaşlyk energiýa howpsuzlygyny üpjün etmekde hem möhüm orun eýeläp biler.

Bular bilen bir hatarda, sanly maglumat ulgamlarynyň ösdürilmegi hyzmatdaşlygyň täze tapgyryny emele getirýär, ylaýtada geografik maglumat ulgamlary, kosmos suratlary we klimat modelleşdirmesi häzirki wagtda tebigy prosesleriň çuňňur seljerilmegine mümkinçilik berýär. Bu maglumatlaryň integrirlen görnüşde birleşdirilmegi sebit boýunça bitewi maglumat giňişligini döretmäge mümkinçilik berýär. Şeýle giňişlik diňe bir ylmy barlaglar üçin däl, eýsem ykdysady meýilleşdirmede hem möhüm ähmiýete eýedir.

Merkezi Aziýada ýaşlaryň paýynyň ýokary bolmagy — ortaça ýaş derejesiniň ýigrimi bäş – otuz ýaş aralygynda bolmagy — hyzmatdaşlygyň uzak möhletli ösüşine oňyn täsir edýär. Uniwersitetleriň we ylmy merkezleriň arasynda talyp alyş-çalyş programmalarynyň, bilelikdäki grant taslamalarynyň we halkara maslahatlaryň geçirilmegi sebit boýunça intellektual integrasiýanyň güýçlenmegine getirýär.

Soňky ýyllarda global derejede klimat üýtgemeleri bilen bagly meseleleriň ýitileşmegi Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ylmy hyzmatdaşlygyny has-da zerur edýär. Çölleşme prosesleriniň giňelmegi, temperaturanyň ýokarlanmagy we suw ýetmezçiligi ýaly ýagdaýlar diňe bir aýratyn ýurtlaryň däl, eýsem ähli sebitiň meselesidir. Şonuň üçin ylmy maglumatlaryň paýlaşylmagy we bilelikdäki modelleşdirme ulgamlarynyň döredilmegi strategik ähmiýete eýe bolýar.

Ylmy hyzmatdaşlygyň täze tapgyry diňe bir akademik çäkde çäklenmän, ykdysady ösüşe hem gönüden-göni täsir edýär. Tebigy serişdeleriň rejeli peýdalanylmagy, energiýanyň diwersifikasiýasy we sanly tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy sebit ýurtlarynyň ykdysady gurluşyny has durnukly edýär. Şeýle ýagdaý halkara derejesinde hem sebitiň ähmiýetini ýokarlandyrýar.

Netijede, Merkezi Aziýada ylmy hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi häzirki döwrüň zerurlygydyr, bu hyzmatdaşlyk maglumat alyş-çalyşdan has giň düşünje bolup, geljegi bilelikde gurmagyň strategik ýoludyr. Sebit ýurtlarynyň ylmy mümkinçilikleriniň birleşdirilmegi diňe bir ösüşi çaltlaşdyrman, eýsem durnuklylygyň we ykdysady deňagramlylygyň berk binýadyny döredýär.