logo

Latest news:
✦ Sagdyn ýaşaýyş tebigatdan başlanýar ✦ ✦ Ösümlik ýagynyň önümçiliginiň inçe syrlary ✦ ✦ Türkmenistanyň oba hojalygynda önümçilik kuwwaty yzygiderli ýokarlanýar ✦ ✦ Türkmenistan GDA ýurtlaryna pomidor eksport etmekde öňdebaryjy orun eýeleýär ✦ ✦ Duşenbe şäherinde Halk Maslahatynyň öňde boljak mejlisine bagyşlanyp maslahat geçirildi ✦ ✦ “IWISE Global Final London 2026” halkara bäsleşiginde Türkmenistanyň mekdep okuwçylary uly üstünlik gazandylar ✦ ✦ Ahalda “Ýigit” pomidor we paprika önümçiligini giňeldýär ✦ ✦ Mukaddes Garaşsyzlygyň 35 ýyllygy we Halk Maslahaty: Berkarar döwletiň beýik geljegine tarap ✦ ✦ Ahal miweleri «Erem» brendi bilen dünýä bazaryna çykýar ✦ ✦ Ahal welaýatynda senagat önümleri daşary ýurt bazarlarynyň ünsüni çekýär ✦
Home / Society /Namazgadepe arheologik ýadygärligi
  23.05.2020
1909
Namazgadepe arheologik ýadygärligi

     Namazgadepe Kaka etrap merkezinden 7 kilometr çemesi günbatarda, 70 gektar meýdany tutup ýatan Namazgadepe örän uly ähmiýetli, ajaýyp täsinlikleri bilen tapawutlanýan arheologiýa ýadygärligidir. Namazgadepe Orta Aziýada ykdysady we medeni ösüşiň ilkinji nobatda bir ýere jemlenip, şäheri emele getiren ýeridir. Türkmenistanyň iň gadymy döwri-ekerançylyk işleriniň ýüze çykyşy öwrenilende “Namazgadepe medeniýetiniň” deňeşdirmek üçin ölçeg birligi hökmünde alynmagy ýöne ýerden däldir. Sebäbi Namazgadepe ýadygärliginiň biziň eýýamymyzdan öňki V müňýyllykdan başlanýan taryhy bar. Biziň eýýamymyzdan ozalky III müňýyllygyň ortasynda Namazgadepede ýaşaýyş düýpli özgerýär. Bu ýerde ilki bilen ilatyň sany artyp, gurluşyk işleri ýaýbaňlanýar. Eýýam köp otagly jaýlar, köçeler, kwartallar, suw geçiriji keramiki turbalar peýda bolýar. Namazgadepe biziň eýýamymyzdan ozalky III müňýyllygyň ahyrynda II müňýyllygyň başynda özüniň ykdysady we medeni ösüşiniň iň ýokary derejesine baryp ýetipdir. Gadymy Gündogaryň şäher siwilizasiýasy şu ýerde emele gelýär. Bu ýerden tapylan monjuklar, toýundan ýasalyp bişirilen şekiller, möhürler, daşdan ýonulyp ýasalan täsin tapyndylar ruhy medeniýetiň ösüşindäki ajaýyplyklary şöhlelendirýär.

         Bürünç eýýamynyň giçki döwründe biziň eýýamymyzdan ozalky II müňýyllygyň ahyrynda Namazgadepe ykdysady we medeni ösüş kem-kemden pese düşüpdir. Şeýle ýagdaý Altyndepäniň taryhynda-da gaýtalanýar. Başda belläp geçişimiz ýaly, Namazgadepe arheologiýa ýadygärligi heniz düýpli öwrenilmedik ýadygärlikdir. “Namazga” sözüniň manysy hakynda. “Namazga” aslynda “namazgäh” sözi bolup, onuň “namaz okalýan ýer” diýen manysy bardyr. Bu ýere ýakyn oturan Abiwerd şäheriniň ilaty irki orta asyrlarda eýýäm göçülenden soň, çig kerpiçden gurlan köşgi-eýwanlary, kaşaň ymaratlary weýran bolup, eräp, topraga öwrülip, depe bolup galan gadymy şäheriň ornunda mukaddes ýer hökmünde metjit gurupdyrlar we ol ýere namaz okamaga barar ekenler. Seýil edilýän ýere “seýilgäh” diýilişi ýaly, namaz okamaga barylýan ýere-de “namazgäh” diýmek orta asyrlarda ýörgünli bolupdyr.