Nowruz baýramy müňýyllyklaryň dowamynda halklaryň medeni mirasynyň aýrylmaz bölegi bolup gelýär. Baharyň başlanmagyny alamatlandyrýan bu baýram tebigatyň täzelenmegi bilen birlikde, ynsan ruhunyň hem täzelenmegine, birek-birege hoşniýetlilik we dostluk arzuw edilmegine esaslanýar. Nowruz baýramy diňe bir belli bir millete degişli däp bolman, eýsem, köp halklaryň medeniýetinde aýratyn orun eýeleýär.

Nowruz esasan Merkezi Aziýa, Günorta Kawkaz, Ýakyn Gündogar we Günorta Aziýa ýurtlarynda giňden bellenilýär. Bu baýramy resmi we milli derejede belleýän ýurtlaryň hataryna aşakdakylary goşmak bolar:

Türkmenistan

Türkmen halky Nowruzy gadymy döwürlerden bäri Milli bahar baýramy hökmünde belleýär. Her ýyl bu baýram uly şatlyk-şowhun bilen bellenilip, ýörite dabaralar guralýar. “Nowruz ýaýlasynda” geçirilýän çäreler milli mirasyň, däp-dessurlaryň we sungatyň özboluşly keşbini açyp görkezýär.

Eýran

Eýran Nowruzyň taryhy merkezleriniň biri hasaplanýar. Bu baýram Eýranda Täze ýyl (Hijri Şemsi senenamasy boýunça) başlangyjy hasaplanýar. Ilat birnäçe günläp Nowruzy belleýär, hojalyklarda ýörite tagamlar taýýarlanylýar, däp-dessurlar ýerine ýetirilýär.

Özbegistan

Nowruz Özbegistanda hem döwlet derejesinde bellenilýär. Bu baýramçylyk günlerinde halk arasynda milli tagamlar bişirilýär, sahna çykyşlary guralýar we baýramçylyk oýunlary geçirilýär.

Gazagystan

Gazagystanda Nowruz milli baýram hökmünde giňden bellenilýär. Däp bolşy ýaly, bu baýramçylyk günlerinde at çapyşyklar, milli göreşler, sahnalaşdyrylan çykyşlar geçirilýär we halk baýramçylyk saçaklaryny ýazýar.

Gyrgyzystan

Gyrgyzystanda Nowruz baýramy tebigatyň täzelenmegini, täze umytlary alamatlandyrýan möhüm çäreleriň biri bolup durýar. Bu baýram mynasybetli dürli medeni çäreler guralýar, däp-dessurlar ýerine ýetirilýär.

Azerbaýjan

Azerbaýjanda Nowruz baýramy döwlet derejesinde ykrar edilýär. Baýramçylyk günlerinde ýakynlaryna sowgat bermek, milli tagamlary taýýarlamak we sahna çykyşlaryny guramak däbe öwrülen.

Täjigistan

Täjigistanda Nowruz gadymy döwrüň mirasy hökmünde giňden bellenilýär. Däp boýunça baýramçylyk dabaralary geçirilip, halk oýunlary we medeni çäreler guralýar.

Türkiýe

Türkiýede, esasan-da, gündogar we günorta-gündogar sebitlerinde Nowruz giňden bellenilýär. Bu baýram däp-dessurlar, oýunlar we saz-söhbet bilen baýlaşdyrylýar.

Nowruz baýramy 2009-njy ýylda ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi we 2010-njy ýylda BMG tarapyndan Halkara Nowruz güni hökmünde ykrar edildi. Munuň özi Nowruzyň diňe bir sebit däl, eýsem bütin dünýä üçin möhüm medeni mirasdygyny görkezýär.

Nowruz baýramy halklaryň arasyndaky agzybirligi we dostlugy berkitmek bilen, asyrlaryň dowamynda özüniň ähmiýetini saklap gelýär. Ol diňe bir bir millete degişli däp bolman, eýsem, dürli ýurtlaryň we halklaryň medeniýetiniň aýrylmaz bölegine öwrülen baýramdyr. Bu baýram tebigatyň janlanmagynyň, täze başlangyçlaryň hem-de ynsanperwerlik gymmatlyklarynyň dabaralanmasydyr.

Sähra Muhamedrüstemowa
Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar 
we informatika institutynyň III ýyl talyby.