Häzirki döwürde maglumat tehnologiýalary dünýä ykdysadyýetiniň we jemgyýetçilik ösüşiniň esasy hereketlendiriji güýçleriniň birine öwrüldi. Sanly ulgamlaryň giňden ornaşdyrylmagy önümçilikden başlap, bilim, saglygy goraýyş, bank ulgamy we aragatnaşyk pudaklaryna çenli ähli ugurlarda düýpli özgertmelere getirýär. Bu ösüşleriň merkezinde bolsa programmirleme durýar.

Programmirleme maglumat ulgamlaryny döretmegiň esasy guraly bolup, dürli hyzmatlaryň awtomatlaşdyrylmagyna mümkinçilik berýär. Häzirki wagtda mobil goşundylar, web platformalary, emeli aň ulgamlary we bulut hyzmatlary programmirleme dilleriniň kömegi bilen işlenip taýýarlanylýar. Python, Java, C++ ýaly diller häzirki zaman IT ulgamynda iň köp ulanylýan tehnologiýalaryň hataryna girýär.

Soňky ýyllarda Türkmenistanda hem sanlylaşdyrmak syýasatynyň çäklerinde dürli elektron platformalar işjeň ösdürilýär. Bilim ulgamynda ornaşdyrylýan sanly okuw platformalary ýaşlaryň döwrebap tehnologiýalara bolan gyzyklanmasyny ýokarlandyrýar. Şeýle platformalaryň biri bolan e-Mekdep ulgamy mugallymlaryň, okuwçylaryň we ene-atalaryň arasynda sanly aragatnaşygy üpjün edip, okuw maglumatlaryny dolandyrmagy ýeňilleşdirýär. Şeýle-de elektron kitaplar, sanly okuw serişdeleri we interaktiw tabşyryklar okuw işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam berýär.

Mundan başga-da, ýurdumyzda elektron hökümet ulgamlary, sanly bank hyzmatlary we internet platformalary yzygiderli ösdürilýär. Elektron töleg ulgamlary, onlaýn hyzmatlar we mobil goşundylar ilata hyzmat etmegiň täze mümkinçiliklerini döredýär. Bu ýagdaý maglumat tehnologiýalarynyň diňe tehniki ugur däl, eýsem ykdysady ösüşiň möhüm bölegi bolup durýandygyny görkezýär.

Ylmy taýdan seredilende, maglumat tehnologiýalarynyň ösüşi maglumatlary çalt işlemek, saklamak we seljermek mümkinçiliklerini giňeldýär. Uly maglumatlar (Big Data) tehnologiýasy arkaly millionlarça maglumatlar seljerilip, ykdysady we tehniki çözgütleri kabul etmekde peýdalanylýar. Şeýle hem emeli aň ulgamlary maglumatlary analiz edip, özbaşdak karar kabul etmek mümkinçiliklerine eýe bolýar.

Netijede, programmirleme we maglumat tehnologiýalary häzirki döwrüň ylmy-tehniki ösüşiniň esasy ugurlarynyň biri bolup, olaryň netijeli ulanylmagy geljekki ösüşiň möhüm şertleriniň biri hökmünde çykyş edýär. Türkmenistanda sanly platformalaryň giňden ornaşdyrylmagy bolsa milli sanly ykdysadyýeti ösdürmekde möhüm ädimleriň biri hökmünde aýratyn ähmiýete eýedir.

Roza AŞYROWA,
Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar
we informatika institutynyň talyby.