logo

Latest news:
✦ Türkmenistan bilen Gruziýanyň arasynda golýazmalary öwrenmek boýunça ylmy hyzmatdaşlyk başlandy ✦ ✦ Dünýädäki iň döwrebap robot haýsy? ✦ ✦ «Biznes-Intellekt» bäsleşigi ýaş zehinleri ýüze çykardy ✦ ✦ Syýahatçylyk mekdebiniň talyplary türkmen haly sungaty bilen tanyşdylar ✦ ✦ TOHU-da ykdysadyýet ugrunda möhüm meseleler boýunça pikir alyşma duşuşygy geçirildi ✦ ✦ Türkmen wekiliýeti GDA-nyň Ykdysady geňeşiniň 109-njy maslahatyna gatnaşdy ✦ ✦ Saglygy goraýyş ulgamynda türkmen-gruzin hyzmatdaşlygy ösdürilýär ✦ ✦ Türkmen wekiliýeti «Energoprom-2026» halkara forumyna gatnaşdy ✦ ✦ Azat Annadurdyýew: Sanly arheologiýa uly mümkinçilikleri açýar ✦ ✦ Kompýuter tehnologiýasynyň ösüşi ✦
Home / Economics /Ýüpek gurçugy
  20.06.2022
2084
Ýüpek gurçugy

         Önümçilik işleriniň gyzgalaňly alnyp barylýan döwründe oba hojalygynda ýüpek gurçugyny ösdürip ýetişdirmek we ondan yokary hilli önüm almak boýunça taýýarlyk görülýär. Ýüpek gurçugy kadaly şertleriň döredilmegi bilen ýaşaýyşa ukyply bolup, ol uzak wagtyň dowamynda tebigaty seçgiler esasynda emele gelendir. Şonuň üçin ýüpek gurçugynda daşky şertlere bolan kesgitli talap emele geldi. Ýüpek gurçygynyň ýaşaýyşy üçin howanyň kadaly temperaturasy we çyglylygy, iýmit meýdany, iýmitiň hili we möçberi ýaly şertler zerurdyr. Ony ösdürip ýetişdirmek diňe daşky gurşaw bilen arabaglanyşykda amala aşyryp bolar. Öň belläp geçişimiz ýaly, ýüpek gurçugynyň ýaşaýyşy üçin birnäçe zerur şertler gerek. Şolaryň üstünde aýratyn durup geçsek has-da netijeli bolar.

Temperatura. Ýupek gurçugynyň bedenindäki madda çalşygy üçin kesgitli temperaturasy zerurdyr. Organiki maddalaryň, esasan hem bedeniň dokumlaryndaky süýjüniň okislenmegi ýylylygyň esasy çeşmesidir. Okislenme ýagdaýy näçe güýçli bolsa, şonça-da ýylylyk emele gelýär. Ýylylygyň daşky çeşmesi barada aýdylanda bolsa-ol Gün şöhlesidir, onuň ýetirýän täsiri bolsa ikinji derejededir. Ýüpek gurçuklarynyň tohumyny tomus möwsüminde saklamagyň iň amatly ýagdaýy 24-250C aralygydyr. Gurçuga öwrülme bolsa 10 gradusda boluup geçýär.

Çyglylyk. Ýupek gurçugynyň kadaly ösüş üçin çyglylyk hem zerurdyr. Temperaturasy näçe aşak düşse howanyň çyglylygy ýokarlanýar. Bedende bolup geçýän madda çalşygy howanyň çyglylyk derejesine baglydyr. Ýüpek gurçugynyň iýmiti bolan tut agajynyň ýapragynyň 75%-i suwdan ybaratdyr. Bu suwyň bir bölegi gurçygynyň içegesi tarapyndan sorulyp alynýar, suwuň galan möçberi bolsa bedeniň daşyna nejasat bilen bile çykýar. Sorulyp alnan suwuň 40%-i buga öwrülýär, galan 60%-i bolsa bedende galýar.

Ýüpek gurçugynyň iýmitlendirilişi. Ýüpek gurçugynyň iýmitlendirilişinde iýmit meýdanynyň ölçegi onuň ösüşine we kadaly iýmirlenişine uly täsir edýär. Ol meýdanyň kiçi bolmagy gurçuga az iýmit ýetmegine getirýär, berlen iým bolsa nejasatlar arkaly hapalanylýar. Gurçuklaryň gür ýagdaýda ýerleşmegi bir-birine zeper ýetirip biler, olaryň aýaklaryndaky dyrnajyklar bilen biri-birine ýaralap bilerler. Bu bolsa olaryň ganynyň hapalanmagyna getirmegi mümkin. Öňdebaryjy ýüpekçiler iým berilýän 70-80 çenli hasyl artýar. Ýüpek gurçygynyň iýmiti bolan tut agajynyň ýapraklarynyň düzüminde esasan uglerod, kislorod, wodorod we azot ýaly himiki elementler bar. Bu himiki elementler dürli birleşmeleri emele getirýär.Olar organik we organik däl topara bölünýärler. Ýüpek gurçugy iýmitlenýän döwründe beloklar, ýaglar, uglewodlar, duz, suw ýaly dürli maddalar onuň üçin energiýa çeşmesi. Şeýle hem olar ýüpek gurçygynyň dokumasynyň gurluşy üçin başlangyç material bolup hyzmat edýärler. Iýmitlendirmegiň dowamlylygy 150C-de 60 günden gowrak, 170C-de – 52 gün, 200C-de – 37 gün, 220C-de – 27 gün, 250C-de – 23 günde, 270C-de – 20 gün, 300C-de – 19 gün 11 sagat, 320C-de – 19 gün 15 sagat dowam edýär.

Häzirki wagtda S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersitetinde Ýüpek gurçygyny ylmy taýdan öwrenmekde we kämilleşdirmekde dürli görüşli ylmy işler alnyp barylýar.